De term ‘vleesetende bacterie’ klinkt angstaanjagend. Het doet bijna denken aan iets uit een horrorfilm, maar helaas bestaat het echt. Een infectie met een vleesetende bacterie komt niet vaak voor. Wanneer het wel gebeurt, is het belangrijk om er snel bij te zijn. De infectie kan zich namelijk in korte tijd uitbreiden en ernstige schade veroorzaken. Maar hoe herken je een vleesetende bacterie eigenlijk? Wat moet je doen als je vermoedt dat je ermee besmet bent? Welke behandelingen zijn mogelijk en wat kan je zorgverzekering vergoeden? Op deze pagina lees je er meer over.
Wat is een vleesetende bacterie?
Eigenlijk is ‘vleesetende bacterie’ geen officiële medische naam. De term wordt meestal gebruikt voor bacteriën die een ernstige infectie kunnen veroorzaken waarbij huid, onderhuids weefsel en bindweefsel worden aangetast. Een bekende vorm hiervan is necrotiserende fasciitis. De bacterie eet je vlees dus niet letterlijk op. Wat er gebeurt, is dat de infectie ervoor zorgt dat weefsel beschadigd raakt en kan afsterven. Daarbij kunnen verschillende soorten bacteriën betrokken zijn. Soms ontstaat de infectie door één bacteriesoort en soms door een combinatie van bacteriën. Een vleesetende bacterie kan via een wondje het lichaam binnendringen. Dat hoeft niet altijd een grote of opvallende wond te zijn. Ook een klein sneetje, schaafwondje, insectenbeet of wond na een operatie kan in uitzonderlijke gevallen al genoeg zijn.
Hoe herken je een vleesetende bacterie?
Het lastige is dat de eerste verschijnselen in het begin op een gewone huidinfectie kunnen lijken. De huid kan rood, warm en gezwollen worden. Ook kan de plek gevoelig of pijnlijk zijn. Een belangrijk alarmsignaal is heftige pijn die niet goed lijkt te passen bij wat je aan de buitenkant ziet. Misschien zie je een klein rood plekje, terwijl de pijn veel sterker is dan je bij zo’n plekje zou verwachten. De klachten kunnen hierna snel erger worden. De roodheid en zwelling kunnen zich uitbreiden en er kunnen blaren of donkere verkleuringen ontstaan. Daarnaast kan jij je ernstig ziek voelen, bijvoorbeeld met koorts, koude rillingen, misselijkheid, duizeligheid, verwardheid of extreme vermoeidheid. Bij een mogelijke vleesetende bacterie telt tijd. Heb je een wond of huidinfectie die opvallend snel erger wordt, zeker in combinatie met hevige pijn of ernstige ziekteverschijnselen? Zoek dan direct medische hulp. Wacht niet tot de volgende dag om te kijken of het vanzelf beter wordt.
Een vleesetende bacterie vraagt om snelle behandeling
Wanneer artsen vermoeden dat er sprake is van necrotiserende fasciitis, is behandeling in het ziekenhuis een must. Dit is geen infectie die je thuis kunt behandelen met een zalfje, pijnstiller of een paar dagen rust. Artsen zullen proberen zo snel mogelijk vast te stellen wat er aan de hand is. Daarbij kunnen bloedonderzoek en beeldvormend onderzoek worden gebruikt. Soms wordt tijdens een operatie pas definitief duidelijk hoe uitgebreid de infectie is. Als de verdenking sterk is, mag aanvullend onderzoek een noodzakelijke behandeling niet vertragen. Meestal worden direct antibiotica via een infuus toegediend. Omdat in het begin niet altijd duidelijk is welke bacterie verantwoordelijk is, kunnen verschillende antibiotica tegelijkertijd worden gebruikt. Zodra artsen meer weten over de veroorzaker, kan de behandeling worden aangepast.
Waarom een operatie noodzakelijk is
Alleen antibiotica zijn bij een ernstige vleesetende bacterie niet genoeg. Afgestorven en zwaar geïnfecteerd weefsel moet meestal operatief worden verwijderd. Dit wordt ook wel chirurgisch debridement genoemd. Tijdens zo’n operatie verwijdert de chirurg beschadigd weefsel om verdere verspreiding van de infectie tegen te gaan. Soms is één operatie voldoende, maar bij ernstige infecties kunnen meerdere operaties nodig zijn. Artsen controleren dan opnieuw of er nog aangetast weefsel aanwezig is. In zeer ernstige situaties kan veel huid, spier- of ander weefsel verloren gaan. Heel soms is amputatie van een lichaamsdeel noodzakelijk om de infectie onder controle te krijgen. Dat klinkt heftig, maar bij deze ziekte draait de behandeling om het stoppen van de infectie en het redden van het leven van de patiënt.
Herstellen na een vleesetende bacterie
Als de infectie eenmaal onder controle is, kan een flinke herstelperiode volgen. Hoe lang die duurt, hangt sterk af van de plaats en ernst van de infectie en van hoeveel weefsel beschadigd is geraakt. Bij grotere wonden kan bijvoorbeeld een huidtransplantatie of reconstructieve operatie nodig zijn. Fysiotherapie kan helpen om kracht en bewegingsvrijheid terug te krijgen. Ook wondzorg kan gedurende langere tijd noodzakelijk blijven. Daarnaast kan de ervaring psychisch behoorlijk ingrijpend zijn. Een plotselinge ziekenhuisopname, operaties en veranderingen aan het lichaam kunnen veel impact hebben. Psychologische begeleiding kan daarom onderdeel zijn van het herstel wanneer daar behoefte aan is.
Wat kan je zelf doen tijdens het herstel?
Bij een vleesetende bacterie ligt de acute behandeling volledig in handen van medische professionals. Tijdens het herstel kan je natuurlijk wel bijdragen aan je eigen herstelproces. Volg de instructies voor wondverzorging nauwkeurig en neem voorgeschreven medicijnen volgens het behandelschema. Probeer controles niet over te slaan, ook niet wanneer je jezelf alweer een stuk beter voelt. Artsen willen controleren of de wond goed geneest en of er geen nieuwe tekenen van infectie ontstaan. Het lichaam heeft na zo’n ernstige infectie veel te verwerken. Voldoende rust, goede voeding en het rustig opbouwen van lichamelijke activiteit kunnen belangrijk zijn. Probeer niet zo snel mogelijk weer alles te doen wat je vóór de infectie deed, maar bouw activiteiten op volgens het advies van je behandelteam.
Vergoedt je zorgverzekering een behandeling?
Een ernstige infectie door een vleesetende bacterie vereist doorgaans medisch noodzakelijke ziekenhuiszorg. In Nederland valt medisch noodzakelijke zorg door medisch specialisten in het ziekenhuis in principe onder de basisverzekering. Denk bijvoorbeeld aan ziekenhuisopname, operaties, specialistische onderzoeken en geneesmiddelen die tijdens de ziekenhuisbehandeling worden toegediend. Voor volwassenen kan hierbij wel het verplichte eigen risico gelden. Ook kan de precieze vergoeding afhangen van de behandeling, zorgverlener en polisvoorwaarden. Na ontslag uit het ziekenhuis kan aanvullende zorg nodig zijn. Denk aan fysiotherapie, bepaalde hulpmiddelen, wondzorg of psychologische ondersteuning. Of deze zorg volledig vanuit de basisverzekering wordt vergoed, hangt af van de soort behandeling en je persoonlijke situatie. Soms gelden aanvullende voorwaarden of is een aanvullende verzekering relevant. Controleer daarom altijd je polisvoorwaarden of neem contact op met je zorgverzekeraar wanneer je wil weten welke kosten in jouw specifieke situatie worden vergoed.
