Nierstenen kunnen erg pijnlijk zijn. Veel mensen die ooit last hebben gehad van dit probleem beschrijven het als één van de heftigste soorten pijn die ze ooit hebben gevoeld. Dat is ook niet vreemd. Nierstenen ontstaan wanneer afvalstoffen in de urine kristallen vormen die samenklonteren tot harde steentjes. Wanneer zo’n steen door je urineleider beweegt, kan dat voor heftige pijn zorgen. Gelukkig zijn er verschillende behandelingen mogelijk als je te maken krijgt met nierstenen. In veel gevallen vergoedt je zorgverzekering ook een groot deel van de behandeling. Op deze pagina lees je welke behandelingen er zijn, wat je zorgverzekering vaak vergoedt en wat je zelf kunt doen om sneller van nierstenen af te komen.
Wat zijn nierstenen en hoe ontstaan ze?
Nierstenen zijn harde ophopingen van mineralen en zouten die zich vormen in je nieren. Deze steentjes kunnen variëren van een paar millimeter tot centimeters. Kleine nierstenen verlaten het lichaam vaak vanzelf via de urine, maar grotere stenen kunnen vast komen te zitten in je urineleider. Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van nierstenen. Te weinig drinken is één van de belangrijkste risicofactoren. Wanneer je weinig vocht binnenkrijgt, wordt je urine geconcentreerder. Hierdoor kunnen mineralen zoals calcium, oxalaat en urinezuur makkelijker kristallen vormen. Je voeding speelt ook mee. Een dieet met veel zout, dierlijke eiwitten of oxalaatrijke producten kan de kans op de stenen vergroten. Daarnaast hebben sommige mensen een genetische aanleg om sneller nierstenen te ontwikkelen. Bepaalde aandoeningen, zoals jicht of darmziekten, kunnen bijdragen aan het ontstaan van nierstenen.
Kleine stenen kun je vaak uitplassen
In veel gevallen hoeven nierstenen niet direct behandeld te worden. Kleine nierstenen van minder dan vijf millimeter kunnen vaak vanzelf het lichaam verlaten. Dit gebeurt via je urineleider, de blaas en uiteindelijk via de urine. Hoewel dit proces vanzelf gaat, kan het behoorlijk pijnlijk zijn. De pijn ontstaat wanneer de niersteen door de urineleider beweegt en daar irritatie of blokkades veroorzaakt. Dit wordt ook wel een niersteenkoliek genoemd. Artsen adviseren bij kleine stenen meestal om veel water te drinken. Door genoeg te drinken wordt de urine verdund en kan de steen sneller naar buiten komen. Soms krijg je pijnstillers of medicijnen die de urineleider helpen ontspannen, waardoor de steen makkelijker beweegt. Deze behandeling valt meestal onder de basisverzekering. Consulten bij de huisarts en eventuele medicatie worden vaak vergoed, al kan het wel ten koste gaan van je eigen risico.
De behandeling van grotere nierstenen
Wanneer nierstenen groter zijn, lukt het vaak niet om ze vanzelf uit te plassen. In dat geval kan een medische behandeling nodig zijn. Eén van de meest voorkomende behandelingen is het vergruizen van nierstenen. Bij deze behandeling worden schokgolven gebruikt om de nierstenen in kleinere stukjes te breken. Deze techniek staat bekend als extracorporale schokgolftherapie. Nadat de steen is vergruisd, kunnen de kleinere fragmenten via de urine het lichaam verlaten. Deze behandeling wordt vaak uitgevoerd in het ziekenhuis en duurt meestal minder dan een uur. Voor veel patiënten is dit een effectieve en simpele manier om van nierstenen af te komen.
De kosten van deze behandeling worden vergoed vanuit de basisverzekering, omdat het een medisch noodzakelijke behandeling is. Wel betaal je in Nederland meestal eerst het verplichte eigen risico voordat de verzekering de rest van de kosten vergoedt.
Operaties bij hardnekkige varianten
Soms zijn nierstenen zo groot of lastig gelegen dat vergruizen niet genoeg is. In dat geval kan een operatie nodig zijn. Er bestaan verschillende operatieve technieken om ze te verwijderen. Een veelgebruikte methode is een kijkoperatie via de urinewegen. Hierbij brengt de arts een dun instrument via de plasbuis en blaas naar de urineleider of nier. Met speciale instrumenten kan de steen vervolgens worden verwijderd of vergruisd. Bij grote nierstenen kan ook een percutane niersteenverwijdering worden uitgevoerd. Hierbij maakt de arts een kleine opening in de rug om direct bij de nier te komen en de steen te verwijderen. Hoewel het idee van een operatie bij nierstenen misschien spannend klinkt, zijn deze ingrepen tegenwoordig meestal veilig en effectief. Deze behandelingen vallen doorgaans onder de basisverzekering, omdat ze noodzakelijk zijn om complicaties te voorkomen.
Wat vergoedt de zorgverzekering bij nierstenen?
Als je te maken krijgt met nierstenen, hoef je je meestal geen zorgen te maken over de medische kosten. De behandeling van nierstenen valt namelijk vrijwel altijd onder de basisverzekering. Dat betekent dat consulten bij de huisarts, onderzoeken in het ziekenhuis en noodzakelijke behandelingen vaak worden vergoed. Denk bijvoorbeeld aan echo’s, CT-scans en bloedonderzoek om nierstenen vast te stellen. Ook behandelingen zoals vergruizing of operaties vallen meestal onder de basisverzekering. Wel geldt in veel gevallen het verplichte eigen risico. Als je eerder in het jaar al zorgkosten hebt gemaakt, kan het zijn dat je eigen risico al (deels) is gebruikt.
Tips om sneller van dit probleem af te komen
Als je last hebt van nierstenen, wil je er natuurlijk zo snel mogelijk vanaf. Gelukkig zijn er een aantal dingen die je zelf kunt doen om het proces te versnellen. Veel drinken is veruit de belangrijkste tip. Door minimaal twee tot drie liter water per dag te drinken, help jij je lichaam om nierstenen sneller uit te spoelen. Daarnaast kan bewegen helpen om de steen in beweging te krijgen. Wandelen of lichte lichaamsbeweging kan er soms voor zorgen dat een niersteen sneller door de urineleider beweegt. Sommige artsen adviseren ook om tijdelijk bepaalde voedingsmiddelen te beperken, afhankelijk van het type dat je hebt. Bij calciumoxalaatstenen kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om minder oxalaatrijke voeding te eten.
Het is belangrijk om medische hulp te zoeken als de pijn extreem wordt of als je koorts krijgt. Dit kan namelijk wijzen op een infectie of een blokkade door nierstenen en dan is snelle behandeling noodzakelijk.
Hoe voorkom je dat nierstenen terugkomen?
Mensen die eenmaal nierstenen hebben gehad, hebben een grotere kans dat ze opnieuw ontstaan. Daarom is het verstandig om na een behandeling aandacht te besteden aan preventie. Genoeg water drinken blijft ook hier de belangrijkste maatregel. Door je urine verdund te houden, verklein je de kans dat mineralen opnieuw kristallen vormen. Daarnaast kan een gezonder dieet helpen, met minder zout en een gebalanceerde hoeveelheid eiwitten. In sommige gevallen kan een arts ook medicatie voorschrijven om het risico op nieuwe stenen te verkleinen. Dit gebeurt vooral bij mensen die vaker last hebben van nierstenen.
